İletim Oto-Transformatörleri: Tersiyer Üçgen Sargı, Sıfır Sıra Empedansı ve Boyutlandırma
Yüksek gerilim iletim oto-transformatörlerinde (400/230/33 kV) ortak sargı tasarımı, tersiyer üçgen sargının harmonik ve sıfır sıra kararlılığı, kısa devre daya
1. Eş-Oran Faktörü ve Oto-Transformatör Boyut Avantajı
400 kV - 230 kV gibi yüksek gerilimli enterkonnekte iletim şebekelerinde, OG ve YG sargılarının ortak bir sargı kolunu paylaştığı oto-transformatörler kullanılır. Eş-oran faktörü α sayesinde fiziksel trafo boyutu eşdeğer iki sargılı trafodan belirgin ölçüde küçüktür:
400/230 kV şebeke kuplajında α = (400 - 230)/400 = 0.425. 300 MVA anma güçlü bir oto-transformatör yalnızca 127.5 MVA eşdeğerinde aktif çekirdek ve bakır çerçevesine ihtiyaç duyar; nakliye ağırlığı ve kayıplar yarı yarıya azalır.
2. Tersiyer Üçgen Sargının Kritik Fonksiyonları
| Tersiyer Sargı Fonksiyonu | Sağladığı Şebeke Faydası | Karşılaşılan Tasarım Riski |
|---|---|---|
| 3. Harmonik Tuzağı | Mıknatıslanma akımının 150 Hz bileşenlerini hapsederek gerilim dalga şeklini sinüzoidal tutar | Sürekli dolaşan harmonik akımları lokal bakır ısınması yaratır |
| Sıfır Sıra Kararlılığı | Tek faz-toprak arızalarında sonlu bir sıfır sıra empedansı (Z0) tanımlar | Harici toprak arızalarında şiddetli elektrodinamik kısa devre kuvvetleri |
| Şalt Servis Beslemesi | 33 kV veya 11 kV yerel trafo merkezi iç ihtiyaçlarını besler | AG yardımcı fider geçicileri doğrudan ana sargılara kuple olabilir |
| Reaktif Kompanzasyon | Şönt Reaktör veya STATCOM entegrasyonu için doğrudan bara noktası | Kesici anahtarlama aşırı gerilimlerine karşı parafudr gerektirir |
3. Sıfır Sıra T-Eşdeğer Devre Modellemesi
Yıldız bağlı oto-transformatörün tersiyer üçgen sargılı sıfır sıra empedans eşdeğeri üç kollu T-devresidir (ZH0, ZM0, ZT0):
Tersiyer sargı mekanik kısa devre dayanımı IEC 60076-5 gereğince en az ana trafo gücünün %33'ü mertebesinde boyutlandırılmalıdır.
4. Şartname Kriterleri
- YNa0d11 vektör grubu belirleyin ve ortak nötr buşingini tam yalıtımlı olarak dışarı çıkartın.
- Yük altında kademe değiştiriciyi (OLTC) dielektrik gerilmeleri minimize etmek için ortak sargının nötr noktasına yerleştirin.
- 400 kV hattından kapasitif yıldırım darbesi transferine karşı tersiyer çıkış klemenslerine IEC 60099-4 metal oksit parafudr ekleyin.
*Kaynak: IEC 60076-1:2024; IEC 60076-5:2020; CIGRE TB 673; IEEE C57.12.00.*