# Transformatör Termal Modelleme ve Sargı Sıcak Nokta (Hot-Spot) Hesabı

> Üst yağ sıcaklık artışı, H sıcak nokta faktörü, termal zaman sabitleri ve Arrhenius yalıtım yaşlanma hızı formülleri (IEC 60076-2 / IEC 60076-7).

- **Kategori:** Termal Fizik & Aşırı Yük
- **Yazar:** Voltformer Termal Modelleme Masası
- **Yayın tarihi:** 2026-05-02
- **Okuma süresi:** 8 dk okuma
- **Ana konular:** Sıcak Nokta, Hot-Spot, Termal Model, IEC 60076-2
- **Metin dili:** tr
- **URL:** https://voltformer.com/tr/articles/transformer-thermal-modeling-winding-hot-spot-calculation-iec-60076-2

### 1. Selüloz yalıtımın ısıl yaşlanması

Güç transformatörlerinin işletme ömrünü, katı selüloz kâğıt yalıtımın en yüksek sıcaklık noktasındaki ısıl bozulma hızı belirler: **Sargı Sıcak Nokta Sıcaklığı ($\theta_h$)**.

### 2. Isıl sınırlar ve sıcaklık artış eşikleri (IEC 60076-2)

| Soğutma sınıfı | En yüksek ortam sıcaklığı ($\theta_a$) | En yüksek üst yağ sıcaklık artışı ($\Delta\theta_{to}$) | En yüksek ortalama sargı sıcaklık artışı | En yüksek sıcak nokta sıcaklığı ($\theta_h$) |
|---|---|---|---|---|
| **ONAN / ONAF** | $40^\circ\text{C}$ (tepe) / $30^\circ\text{C}$ (yıllık ort.) | $60\text{ K}$ | $65\text{ K}$ | **$118^\circ\text{C}$ (Acil: $140^\circ\text{C}$)** |
| **OFAF / ODAF** | $40^\circ\text{C}$ | $60\text{ K}$ | $65\text{ K}$ | **$118^\circ\text{C}$** |
| **AN (Dökme reçine Class F)** | $40^\circ\text{C}$ | N/A (Kuru) | $100\text{ K}$ | **$145^\circ\text{C}$** |
| **AN (Dökme reçine Class H)** | $40^\circ\text{C}$ | N/A (Kuru) | $125\text{ K}$ | **$170^\circ\text{C}$** |

### 3. Sıcak nokta sıcaklığının matematiksel ifadesi

**IEC 60076-7** uyarınca kararlı durum sıcak nokta sıcaklığı şöyle hesaplanır:

$$ \theta_h = \theta_a + \Delta \theta_{to} + H \cdot g_r \cdot K^y $$

#### Parametre tanımları:
- **$\theta_a$:** Ortam sıcaklığı ($^\circ\text{C}$).
- **$\Delta \theta_{to}$:** Anma yükünde ortamın üzerindeki üst yağ sıcaklık artışı ($K$).
- **$H$:** Sıcak nokta faktörü (dağıtım transformatörlerinde $1.10 - 1.30$; büyük güç ünitelerinde $1.30 - 1.50$).
- **$g_r$:** Anma yükünde ortalama sargı ile ortalama yağ arasındaki sıcaklık gradyanı ($K$).
- **$K$:** Yük akımı oranı ($I_{load} / I_{rated}$).
- **$y$:** Sargı sıcaklık üssü (ONAN/ONAF için $1.6$, OFAF/ODAF için $2.0$).

### 4. Arrhenius yalıtım yaşlanması hızlanma modeli

$$ V = 2^{\frac{\theta_h - 110}{6}} $$

$\theta_h = 116^\circ\text{C}$ sıcaklığında çalışmak yaşlanma hızını iki katına çıkarır ($V = 2$) ve beklenen ömrü 30 yıldan 15 yıla indirir.

*Referans: IEC 60076-2:2011; IEC 60076-7:2018; IEEE Std C57.91-2021.*

[← Scope’a Dön](https://voltformer.com/tr/articles.md) · [İlgili Ekipmanları İncele](https://voltformer.com/tr/catalog) · [JSON](https://voltformer.com/tr/articles/transformer-thermal-modeling-winding-hot-spot-calculation-iec-60076-2.json)