# Transformatör Yükte Kayıp (Pk) Optimizasyonu: CTC İletkenler ve Kaçak Kayıplar

> I²R omik kayıplar, sargı içi fuko akımı kayıpları (Pwe), gövde ve kazan kaçak kayıpları (Pws), CTC iletkenler ve 75°C/120°C sıcaklık düzeltme formülleri.

- **Kategori:** Sargı Tasarımı & Kayıplar
- **Yazar:** Voltformer Sargı & Termal Mühendislik
- **Yayın tarihi:** 2026-03-29
- **Okuma süresi:** 8 dk okuma
- **Ana konular:** Yükte Kayıp, Pk Kaybı, CTC İletken, Kaçak Akı, IEC 60076-1
- **Metin dili:** tr
- **URL:** https://voltformer.com/tr/articles/transformer-load-loss-pk-stray-loss-eddy-current-mitigation

### 1. IEC 60076-1 uyarınca yük kaybının bileşenleri

Anma akımındaki toplam yük kaybı ($P_k$), DC omik direnç kayıpları ile kaçak kayıplardan oluşur:

$$ P_k = P_{dc} + P_{stray} = I^2 R_{dc} + P_{we} + P_{ws} $$

#### Kayıp bileşenlerinin ayrımı:
- **$P_{dc}$:** Bakır veya alüminyum iletkenlerdeki doğru akım $I^2 R$ direnç kaybı.
- **$P_{we}$:** Enine kaçak manyetik alanların yol açtığı, sargı iletkenlerinin içindeki girdap akımı kayıpları.
- **$P_{ws}$:** Yapısal bileşenlerdeki (sıkıştırma kirişleri, gergi çubukları, nüve çerçeveleri ve tank duvarları) kaçak kayıplar.

### 2. Sargı girdap akımı kayıplarının matematiksel ifadesi

Kaçak akı yoğunluğu $B_y$'ye dik yöndeki kalınlığı $h$ olan bir iletken için:

$$ P_{we} \approx \frac{m \cdot \omega^2 \cdot B_y^2 \cdot h^2}{24 \cdot \rho} \quad [\text{W}] $$

$P_{we}$, $h^2$ ile orantılı olduğundan, tek parça katı iletkenlerin ayrı ayrı yalıtılmış emaye tellere bölünmüş **Sürekli Transpoze İletkenlerle (CTC)** değiştirilmesi sargı girdap akımı kayıplarını **80%**'ye kadar azaltır.

### 3. IEC 60076-1 uyarınca referans sıcaklık düzeltmesi

Deney sıcaklığı $T_{test}$'te ölçülen kayıplar, referans sıcaklık $T_{ref}$'e dönüştürülür (sıvı yalıtkanlı transformatörlerde 75°C, kuru tip Class F/H için 120°C / 145°C):

$$ P_k(T_{ref}) = P_{dc}(T_{test}) \cdot \frac{235 + T_{ref}}{235 + T_{test}} + P_{stray}(T_{test}) \cdot \frac{235 + T_{test}}{235 + T_{ref}} \quad [\text{for Copper}] $$

### 4. Uygulamaya yönelik mühendislik ilkeleri

- Büyük güç transformatörlerinde ($>10\text{ MVA}$), tank iç çevresine yerleştirilen manyetik bakır veya alüminyum ekranlama plakaları kaçak akı yoğunlaşmalarını bastırır.

*Referans: IEC 60076-1:2011; IEEE Std C57.12.00-2021.*

[← Scope’a Dön](https://voltformer.com/tr/articles.md) · [İlgili Ekipmanları İncele](https://voltformer.com/tr/catalog) · [JSON](https://voltformer.com/tr/articles/transformer-load-loss-pk-stray-loss-eddy-current-mitigation.json)